Badanie periodontologiczne

Badanie kliniczne

Badanie kliniczne w gabinecie stomatologicznym jest jedynym sposobem właściwej oceny stanu dziąseł.

Samodzielna ocena dziąseł, na przykład w domu przed lustrem, nie wystarcza do prawidłowej oceny, ponieważ nie da się samemu ustalić, czy tkanki utrzymujące ząb zostały już uszkodzone przez zapalenie dziąseł. Również kieszonek dziąsłowych nie można wykryć samodzielnie.

Tylko właściwe badanie kliniczne w gabinecie stomatologicznym za pomocą tzw. sondy dziąsłowej (sondy periodontologicznej) może dostarczyć informacji, czy dziąsła są zdrowe, czy występuje zapalenie dziąseł (gingivitis), czy też choroba tkanek utrzymujących zęby (zapalenie przyzębia, periodontitis).

Podstawowe badanie periodontologiczne

Podczas pierwszej wizyty kontrolnej lekarz dentysta lub higienistka stomatologiczna może przeprowadzić tzw. podstawowe badanie periodontologiczne, które trwa tylko kilka minut.

Podstawowe badanie periodontologiczne przeprowadza się, aby szybko ustalić, czy występują problemy z dziąsłami. Jest to prosty sposób na stwierdzenie zapalenia dziąseł lub wykrycie zapalenia przyzębia.

Za pomocą sondy dziąsłowej (sondy periodontologicznej) delikatnie i precyzyjnie mierzy się głębokość penetracji sondy przy brzegu dziąsła.

Po tym krótkim badaniu dalsze badania przeprowadza się tylko wtedy, gdy istnieją oznaki uszkodzenia struktur utrzymujących zęby w kości. Te dalsze badania obejmują tzw. status periodontologiczny oraz dodatkowe zdjęcia rentgenowskie.

Periodontogram

Precyzyjne kliniczne sondowanie sondą periodontologiczną w celu zmierzenia kieszonek dziąsłowych i wysokości kości wyrostka zębodołowego z dokładnością do milimetra jest niezbędne do rozpoznania zapalenia przyzębia.

Podczas badania klinicznego sondą dziąsłową (sondą periodontologiczną) mierzy się z dokładnością do milimetra głębokość penetracji sondy w kieszonkę dziąsłową w maksymalnie sześciu miejscach na każdym zębie. Mierzy się mianowicie odległość między brzegiem dziąsła a dnem kieszonki. Nazywa się to głębokością sondowania. W zdrowych miejscach głębokość sondowania wynosi maksymalnie 3 mm. W miejscach, w których zapalenie przyzębia doprowadziło już do utraty przyczepu zęba, głębokość sondowania może wynosić 4 mm lub więcej.

Ponadto w tzw. periodontogramie dokładnie rejestruje się wysokość kości (poziom przyczepu). Periodontogram jest niezbędny do postawienia diagnozy i zaplanowania leczenia. Periodontogram można wykonać online w każdym gabinecie stomatologicznym i wykorzystywać ponownie: www.periodontalchart-online.com.

Badanie radiologiczne

Pomiary sondą periodontologiczną pozwalają wykryć miejsca w uzębieniu o większej głębokości sondowania, które wymagają dodatkowej oceny na zdjęciu rentgenowskim.

Rozpoznanie zapalenia przyzębia można ostatecznie potwierdzić wyłącznie na podstawie niezbędnych zdjęć rentgenowskich. Wyboru zdjęć rentgenowskich potrzebnych do rozpoznania zapalenia przyzębia można dokonać dopiero po badaniu klinicznym. Pozwala to uniknąć nadmiernej ekspozycji na promieniowanie.

W najprostszym przypadku badanie radiologiczne składa się z 2 zdjęć (zdjęcia skrzydłowo-zgryzowe), a w najbardziej rozbudowanym przypadku z tzw. statusu rentgenowskiego obejmującego do 14 dodatkowych zdjęć rentgenowskich lub ze zdjęcia pantomograficznego. Wykonane zdjęcia rentgenowskie muszą przedstawiać kość otaczającą ząb i umożliwiać oszacowanie stopnia zaniku kości.

Na każdym zdjęciu rentgenowskim wykonanym w gabinecie stomatologicznym należy sprawdzić uzębienie zarówno pod kątem próchnicy, jak i zapalenia przyzębia.

Badanie mikrobiologiczne

Obecnie metody mikrobiologiczne dają nam dostęp do informacji, których nie można było uzyskać za pomocą konwencjonalnych metod badawczych.

Za pomocą nowoczesnych testów mikrobiologicznych bada się skład płytki nazębnej pod kątem obecności następujących szkodliwych gatunków bakterii:

• Prevotella intermedia
• Porphyromonas gingivalis
• Agregatibacter actinomycetemcomitans
• Treponema denticola

Koszty tej dodatkowej diagnostyki są uzasadnione, jeśli uzyskane informacje prowadzą do lepszego leczenia lub pozwalają uniknąć niepotrzebnego leczenia.

Klasyfikacja chorób przyzębia

Rozpoznanie zapalenia dziąseł i zapalenia przyzębia opiera się na uznanej międzynarodowo klasyfikacji chorób przyzębia.

W 1999 roku w USA odbyły się pierwsze międzynarodowe warsztaty dotyczące klasyfikacji chorób przyzębia. Najważniejszą nowością w porównaniu z europejską klasyfikacją z 1993 roku było to, że postaci choroby nie były już definiowane przede wszystkim na podstawie wieku pacjenta w momencie pierwszego rozpoznania (np. młodzieńcze zapalenie przyzębia i zapalenie przyzębia dorosłych). Wprowadzono nowe postaci – przewlekłe i agresywne zapalenie przyzębia – a także na przykład zapalenie przyzębia, które może być związane z chorobami ogólnoustrojowymi.

Jednak nowa klasyfikacja obowiązująca od 2018 roku nie rozróżnia już przewlekłego i agresywnego zapalenia przyzębia. Zapalenie przyzębia opisuje się obecnie – analogicznie do klasyfikacji cukrzycy – za pomocą stadiów (staging) i stopni (grading).