პაროდონტის რისკის შეფასება

ზონდირებისას სისხლდენის პროცენტული მაჩვენებელი (BOP)

ზონდირებისას სისხლდენა (BOP) განისაზღვრება სტანდარტიზებული პაროდონტოლოგიური ზონდით ჯიბის ფსკერამდე მსუბუქი ზონდირებით.

შედეგი დიქოტომიურია: დადებითი ან უარყოფითი. გამოყენებული ძალა არ უნდა აღემატებოდეს 0,25 ნ-ს (25 გ).

BOP იზომება თითოეული კბილის ოთხ უბანზე (მეზიო-ბუკალური, შუა-ბუკალური, დისტო-ბუკალური და შუა-ორალური). ეს საუკეთესოდ კეთდება კვადრანტების მიხედვით: ჯერ ბუკალური გაზომვები, შემდეგ — ორალური.

ზონდირებისას სისხლდენის მაჩვენებელი გამოითვლება შემდეგნაირად: დადებითი უბნების რაოდენობა იყოფა უბნების საერთო რაოდენობაზე და მრავლდება 100-ზე.

პაროდონტული ჯიბეების რაოდენობა ზონდირების სიღრმით ≥5მმ

თითოეულ კბილზე ფრთხილად ზონდირდება ოთხი უბანი (მეზიო-ბუკალური, შუა-ბუკალური, დისტო-ბუკალური და შუა-ლინგვური). აღინიშნება 5მმ ან უფრო ღრმა ჯიბეების რაოდენობა.

პაციენტის დაავადების პროგრესირების რისკის შეფასებისას ≥5 მმ ზონდირების სიღრმის მქონე ნარჩენი ჯიბეების რაოდენობა ფასდება, როგორც დაავადების რეციდივის მეორე რისკის ინდიკატორი რისკის შეფასების ფუნქციურ დიაგრამაში. სკალა წრფივია, ვექტორზე კრიტიკული მნიშვნელობებია 2, 4, 6, 8, 10 და ≥12%.

4-მდე ნარჩენი ჯიბის მქონე პირები შეიძლება ჩაითვალონ შედარებით დაბალი რისკის პაციენტებად, ხოლო 8-ზე მეტი ნარჩენი ჯიბის მქონე პაციენტები — დაავადების რეციდივის მაღალი რისკის მქონე პირებად.

დაკარგული კბილების რაოდენობა

წინამდებარე რისკის შეფასების მიზნებისთვის სრული კბილთა რკალი 28 კბილს მოიცავს (სიბრძნის კბილების გარეშე). სიბრძნის კბილები, რომლებმაც მეზიალურად გადაინაცვლეს მეორე მოლარების ადგილას, მეორე მოლარებად ითვლება.

ითვლება კბილთა რკალიდან (მესამე მოლარების გარეშე, 28 კბილი) დაკარგული კბილების რაოდენობა, მიუხედავად იმისა, ჩანაცვლებულია თუ არა ისინი. სკალა ასევე წრფივია, ვექტორზე კრიტიკული მნიშვნელობებია 2, 4, 6, 8, 10 და ≥12.

4-მდე დაკარგული კბილის მქონე პირები შეიძლება მიეკუთვნონ დაბალი რისკის კატეგორიას, ხოლო 8-ზე მეტი დაკარგული კბილის მქონე პაციენტები — მაღალი რისკის კატეგორიას.

ძვლის დაკარგვის პროცენტული მაჩვენებელი პაციენტის ასაკთან მიმართებით

ძვლის დაკარგვის პროცენტი ფასდება უკანა კბილების რენტგენოგრამებზე. ძვლის დაკარგვის მნიშვნელობას განსაზღვრავს ყველაზე დიდი დაკარგვის მქონე უბანი.

ძვლის საწყის დონედ მიიჩნევა მინანქარ-ცემენტის საზღვრიდან (CEJ) 1მმ-ით აპიკალურად მდებარე დონე. ძვლის დაკარგვა უხეშად ფასდება 10%-იანი ბიჯით. თუ პერიაპიკალური რენტგენოგრამები ხელმისაწვდომი არ არის, შეიძლება გამოყენებულ იქნას ინტერპროქსიმალური („ნაკბენის“) რენტგენოგრამები. ამ მიახლოებითი შეფასების მიზნებისთვის ძვლის დაკარგვა ფასდება 10%-ით ყოველ მმ-ზე.

პაციენტის დაავადების პროგრესირების რისკის შეფასებისას ალვეოლური ძვლის დაკარგვის ხარისხი პაციენტის ასაკთან მიმართებით ფასდება, როგორც დაავადების რეციდივის მეოთხე რისკის ინდიკატორი რისკის შეფასების ფუნქციურ დიაგრამაში.

სისტემური ფაქტორები

დაავადებისადმი მიდრეკილების და/ან პაროდონტის დაავადების პროგრესირების შეცვლის ყველაზე დასაბუთებული მტკიცებულებები მიღებულია I და II ტიპის (ინსულინდამოკიდებული და ინსულინდამოუკიდებელი) შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ პოპულაციებზე ჩატარებული კვლევებიდან.

გასათვალისწინებელია, რომ დიაბეტის გავლენა პაროდონტის დაავადებებზე დოკუმენტირებულია პაროდონტის არანამკურნალევი დაავადების მქონე პაციენტებში, ხოლო ნამკურნალევი პაციენტებისთვის დღემდე მკაფიო მტკიცებულებები არ არსებობს. თუმცა გონივრულია ვივარაუდოთ, რომ სისტემური მდგომარეობების გავლენა შეიძლება დაავადების რეციდივზეც აისახოს.

პაციენტის დაავადების პროგრესირების რისკის შეფასებისას სისტემური ფაქტორები, თუ ცნობილია, განიხილება მხოლოდ როგორც დაავადების რეციდივის მეხუთე რისკის ინდიკატორი რისკის შეფასების ფუნქციურ დიაგრამაში. ამ შემთხვევაში ამ ვექტორისთვის აღინიშნება მაღალი რისკის ზონა. თუ ისინი უცნობია ან არ არსებობს, სისტემური ფაქტორები რისკის საერთო შეფასებისას მხედველობაში არ მიიღება.

გარემო ფაქტორები

თამბაქოს მოხმარება, უპირატესად მოწევის და არა ყნოსვის ან ღეჭვის სახით, გავლენას ახდენს ქრონიკული პაროდონტიტით დაავადებული პაციენტების მიდრეკილებაზე და მკურნალობის შედეგზე.

პაციენტის დაავადების პროგრესირების რისკის შეფასებისას ისეთი გარემო ფაქტორები, როგორიცაა მოწევა, უნდა იქნას გათვალისწინებული, როგორც პაროდონტის დაავადების პროგრესირების მეექვსე რისკის ფაქტორი რისკის შეფასების ფუნქციურ დიაგრამაში.

მიუხედავად იმისა, რომ მტკიცებულებები, რომლებიც სიგარეტის მოწევას პაროდონტის დამხმარე თერაპიის (SPT) დროს უარეს შედეგებთან აკავშირებს, მწირია, გონივრული ჩანს, რომ ძლიერი მწეველები (≥20 სიგარეტი დღეში) შემანარჩუნებელი მკურნალობის პერიოდში უფრო მაღალი რისკის ჯგუფს მივაკუთვნოთ.

მაშინ, როდესაც არამწეველებს (NS) და ყოფილ მწეველებს (FS: მოწევის შეწყვეტიდან 5 წელზე მეტი) პაროდონტიტის რეციდივის შედარებით დაბალი რისკი აქვთ, ძლიერი მწეველები (HS: ვინც დღეში ერთ კოლოფზე მეტს ეწევა) ნამდვილად მაღალი რისკის ქვეშ არიან.

შემთხვევითი მწეველები (OS: <10 სიგარეტი დღეში) და ზომიერი მწეველები (MS: 10-19 სიგარეტი დღეში) შეიძლება ჩაითვალონ დაავადების პროგრესირების ზომიერი რისკის მქონედ.

წყარო

LANG N P, TONETTI M S: Periodontal risk assessment (PRA) for patients in supportive periodontal therapy (SPT). Oral Health Prev Dent 1: 7-16 (2003).