Procena parodontalnog rizika

Procenat krvarenja pri sondiranju (BOP)

Krvarenje pri sondiranju (BOP) utvrđuje se laganim sondiranjem do dna džepa standardizovanom parodontalnom sondom.

Rezultat je dihotoman: pozitivan ili negativan. Primenjena sila ne bi trebalo da premaši 0,25N (25g).

BOP se meri na četiri mesta po zubu (meziobukalno, sredina bukalno, distobukalno i sredina oralno). Najbolje je meriti po kvadrantima, najpre bukalno, a zatim oralno.

Vrednost krvarenja pri sondiranju dobija se tako što se broj pozitivnih mesta podeli ukupnim brojem mesta i pomnoži sa 100.

Broj parodontalnih džepova sa dubinom sondiranja ≥5mm

Na svakom zubu se nežno sondiraju četiri mesta (meziobukalno, sredina bukalno, distobukalno i sredina lingvalno). Beleži se broj džepova dubine 5mm ili više.

Pri proceni pacijentovog rizika od progresije bolesti broj rezidualnih džepova sa dubinom sondiranja ≥5 mm procenjuje se kao drugi indikator rizika za ponovnu pojavu bolesti u funkcionalnom dijagramu procene rizika. Skala je linearna, a kritične vrednosti na vektoru su 2, 4, 6, 8, 10 i ≥12%.

Osobe sa najviše 4 rezidualna džepa mogu se smatrati pacijentima sa relativno niskim rizikom, a pacijenti sa više od 8 rezidualnih džepova osobama sa visokim rizikom za ponovnu pojavu bolesti.

Broj izgubljenih zuba

Za potrebe ove procene rizika kompletan zubni niz obuhvata 28 zuba (umnjaci nisu uključeni). Umnjaci koji su se mezijalno pomerili na mesto drugih molara računaju se kao drugi molari.

Broji se broj zuba izgubljenih iz zubnog niza bez trećih molara (28 zuba), bez obzira na to da li su nadoknađeni. I ova skala je linearna, a kritične vrednosti na vektoru su 2, 4, 6, 8, 10 i ≥12.

Osobe sa najviše 4 izgubljena zuba mogu se svrstati u kategoriju niskog rizika, a pacijenti sa više od 8 izgubljenih zuba u kategoriju visokog rizika.

Procenat gubitka kosti u odnosu na starost pacijenta

Procenat gubitka kosti procenjuje se na rendgenskim snimcima bočnih zuba. Mesto sa najvećim gubitkom daje vrednost gubitka kosti.

Kao polazni nivo kosti uzima se 1mm apikalno od gleđno-cementne granice (CEJ). Gubitak kosti se grubo procenjuje u koracima od 10%. Ako periapikalni snimci nisu dostupni, mogu se koristiti bite-wing snimci. Za potrebe ove procene gubitak kosti se procenjuje sa 10% po mm.

Pri proceni pacijentovog rizika od progresije bolesti obim gubitka alveolarne kosti u odnosu na starost pacijenta procenjuje se kao četvrti indikator rizika za ponovnu pojavu bolesti u funkcionalnom dijagramu procene rizika.

Sistemski faktori

Najčvršći dokazi o promeni sklonosti ka bolesti i/ili progresiji parodontalne bolesti potiču iz studija na populacijama sa dijabetes melitusom tipa I i tipa II (insulin-zavisnim i insulin-nezavisnim).

Treba imati na umu da je uticaj dijabetesa na parodontalne bolesti dokumentovan kod pacijenata sa nelečenom parodontalnom bolešću, dok za lečene pacijente do danas nema jasnih dokaza. Ipak, razumno je pretpostaviti da uticaj sistemskih stanja može delovati i na ponovnu pojavu bolesti.

Pri proceni pacijentovog rizika od progresije bolesti sistemski faktori, ako su poznati, uzimaju se u obzir samo kao peti indikator rizika za ponovnu pojavu bolesti u funkcionalnom dijagramu procene rizika. U tom slučaju se za ovaj vektor označava oblast visokog rizika. Ako nisu poznati ili nisu prisutni, sistemski faktori se ne uzimaju u obzir pri ukupnoj proceni rizika.

Faktori sredine

Konzumiranje duvana, pretežno u obliku pušenja, a ređe ušmrkavanja ili žvakanja, utiče na sklonost ka bolesti i ishod lečenja pacijenata sa hroničnim parodontitisom.

Pri proceni pacijentovog rizika od progresije bolesti faktori sredine kao što je pušenje moraju se uzeti u obzir kao šesti faktor rizika za progresiju parodontalne bolesti u funkcionalnom dijagramu procene rizika.

Uprkos oskudnim dostupnim dokazima koji pušenje cigareta povezuju sa lošijim ishodima tokom potporne parodontalne terapije (SPT), čini se razumnim da se strastveni pušači (≥20 cigareta/dan) tokom faze održavanja svrstaju u grupu višeg rizika.

Dok nepušači (NS) i bivši pušači (FS: više od 5 godina od prestanka) imaju relativno nizak rizik od ponovne pojave parodontitisa, strastveni pušači (HS: definisani kao osobe koje puše više od jedne kutije dnevno) svakako su pod visokim rizikom.

Povremeni pušači (OS: <10 cigareta dnevno) i umereni pušači (MS: 10-19 cigareta dnevno) mogu se smatrati osobama sa umerenim rizikom od progresije bolesti.

Referenca

LANG N P, TONETTI M S: Periodontal risk assessment (PRA) for patients in supportive periodontal therapy (SPT). Oral Health Prev Dent 1: 7-16 (2003).