Պերիոդոնտալ հետազոտություն

Կլինիկական հետազոտություն

Ատամնաբուժական կլինիկայում կլինիկական հետազոտությունը միակ միջոցն է լնդերի վիճակը պատշաճ կերպով գնահատելու համար։

Լնդերի ինքնուրույն գնահատումը, օրինակ՝ տանը հայելու առջև, բավարար չէ ճիշտ գնահատման համար, քանի որ անհնար է ինքնուրույն որոշել՝ արդյոք ատամի ամրացնող կառույցներն արդեն վնասվել են լնդերի բորբոքման հետևանքով։ Լնդային գրպանիկները նույնպես հնարավոր չէ ինքնուրույն հայտնաբերել։

Միայն պատշաճ կլինիկական հետազոտությունը ատամնաբուժական կլինիկայում՝ այսպես կոչված լնդային զոնդով (պերիոդոնտալ զոնդ), կարող է տեղեկություն տալ այն մասին, թե արդյոք լնդերն առողջ են, արդյոք առկա է լնդերի բորբոքում (գինգիվիտ), թե առկա է ատամների ամրացնող կառույցների հիվանդություն (պերիոդոնտիտ)։

Հիմնական պերիոդոնտալ հետազոտություն

Առաջին ստուգման ժամանակ ատամնաբույժը կամ ատամնաբուժական հիգիենիստը կարող են իրականացնել այսպես կոչված հիմնական պերիոդոնտալ հետազոտություն, որը տևում է ընդամենը մի քանի րոպե։

Հիմնական պերիոդոնտալ հետազոտությունը կատարվում է արագ պարզելու համար, թե արդյոք կան լնդերի խնդիրներ։ Դա գինգիվիտը որոշելու կամ պերիոդոնտիտը հայտնաբերելու պարզ միջոց է։

Լնդային զոնդի (պերիոդոնտալ զոնդ) միջոցով լնդի եզրին զոնդի թափանցման խորությունը չափվում է նրբորեն և ճշգրիտ։

Այս կարճ հետազոտությունից հետո հետագա հետազոտություններ իրականացվում են միայն այն դեպքում, եթե առկա են ծնոտի ոսկրում ատամները պահող կառույցների վնասման նշաններ։ Այս հետագա հետազոտությունները ներառում են այսպես կոչված պերիոդոնտալ կարգավիճակը և լրացուցիչ ռենտգենյան նկարները։

Պերիոդոնտալ քարտեզ

Լնդային զոնդով ճշգրիտ կլինիկական զոնդավորումը՝ լնդային գրպանիկները և ծնոտի ոսկրի բարձրությունը մինչև միլիմետրի ճշտությամբ չափելու համար, անփոխարինելի է պերիոդոնտիտի ախտորոշման համար։

Լնդային զոնդով (պերիոդոնտալ զոնդ) կլինիկական հետազոտության ժամանակ զոնդի թափանցման խորությունը լնդային գրպանիկի մեջ չափվում է յուրաքանչյուր ատամի մինչև վեց կետում՝ մինչև միլիմետրի ճշտությամբ։ Մասնավորապես, չափվում է լնդի եզրի և գրպանիկի հատակի միջև եղած երկարությունը։ Սա կոչվում է զոնդավորման խորություն։ Առողջ տեղամասերում զոնդավորման խորությունն առավելագույնը 3 մմ է։ Այն տեղամասերում, որտեղ պերիոդոնտիտն արդեն հանգեցրել է ատամի ամրացման քայքայման, զոնդավորման խորությունը կարող է լինել 4 մմ կամ ավելի։

Բացի այդ, այսպես կոչված պերիոդոնտալ քարտեզում ճշգրիտ գրանցվում է ծնոտի ոսկրի բարձրությունը (կպման մակարդակը)։ Պերիոդոնտալ քարտեզն անփոխարինելի է ախտորոշման և բուժման պլանավորման համար։ Պերիոդոնտալ քարտեզը կարող է գրանցվել առցանց ցանկացած ատամնաբուժական կլինիկայում և կրկին օգտագործվել՝ www.periodontalchart-online.com։

Ռենտգենյան հետազոտություն

Լնդային զոնդով չափումները կարող են հայտնաբերել ատամնաշարի այն տեղամասերը, որոնք ունեն զոնդավորման մեծ խորություն և պահանջում են լրացուցիչ գնահատում ռենտգենով։

Պերիոդոնտիտի ախտորոշումը կարող է վերջնականապես հաստատվել միայն անհրաժեշտ ռենտգենյան նկարների միջոցով։ Պերիոդոնտիտի ախտորոշման համար անհրաժեշտ ռենտգենյան նկարների ընտրությունը կարող է կատարվել միայն կլինիկական հետազոտությունից հետո։ Սա կարող է կանխել ճառագայթման ավելորդ ազդեցությունը։

Պարզագույն դեպքում ռենտգենյան հետազոտությունը բաղկացած է 2 նկարից (ինտերպրոքսիմալ «կծման» նկարներ), իսկ առավել ընդարձակ դեպքում՝ այսպես կոչված ռենտգենյան կարգավիճակից՝ մինչև 14 լրացուցիչ ռենտգենյան նկարով, կամ պանորամային ռենտգենյան նկարից։ Կատարված ռենտգենյան նկարները պետք է ցույց տան ատամը շրջապատող ծնոտի ոսկրը և հնարավորություն տան գնահատել ոսկրային կորստի ծանրությունը։

Ատամնաբուժական կլինիկայում արված յուրաքանչյուր ռենտգենյան նկարում ատամնաշարը պետք է ստուգվի ինչպես կարիեսի, այնպես էլ պերիոդոնտիտի առկայության համար։

Միկրոբիոլոգիական թեստ

Այսօր միկրոբիոլոգիական մեթոդները մեզ հնարավորություն են տալիս ստանալ այնպիսի տեղեկատվություն, որը հնարավոր չէր ստանալ սովորական թեստավորման մեթոդներով։

Ժամանակակից միկրոբիոլոգիական թեստերով ստուգվում է ատամնափառի բաղադրությունը հետևյալ վնասակար բակտերիաների տեսակների համար՝

• Prevotella intermedia
• Porphyromonas gingivalis
• Agregatibacter actinomycetemcomitans
• Treponema denticola

Այս լրացուցիչ ախտորոշիչ ջանքերի ծախսն արդարացված է, եթե ստացված տեղեկատվությունը հանգեցնում է բուժման բարելավմանը կամ եթե հնարավոր է խուսափել անհարկի բուժումից։

Պերիոդոնտալ հիվանդությունների դասակարգումը

Գինգիվիտի և պերիոդոնտիտի ախտորոշումը հիմնված է պերիոդոնտալ հիվանդությունների միջազգայնորեն ճանաչված դասակարգման վրա։

1999 թվականին ԱՄՆ-ում տեղի ունեցավ պերիոդոնտալ հիվանդությունների դասակարգման առաջին միջազգային աշխատաժողովը։ 1993 թվականի եվրոպական դասակարգման համեմատ ամենակարևոր նորությունն այն էր, որ հիվանդության ձևերն այլևս չէին սահմանվում հիմնականում առաջին ախտորոշման պահին հիվանդի տարիքի հիման վրա (օրինակ՝ պատանեկան և մեծահասակների պերիոդոնտիտ)։ Ներմուծվեցին քրոնիկ և ագրեսիվ պերիոդոնտիտի նոր ձևերը, ինչպես նաև, օրինակ, պերիոդոնտիտը, որը կարող է կապված լինել համակարգային հիվանդությունների հետ։

Սակայն 2018 թվականից գործող նոր դասակարգումն այլևս չի տարբերակում քրոնիկ և ագրեսիվ պերիոդոնտիտը։ Պերիոդոնտիտն այժմ նկարագրվում է՝ դիաբետի դասակարգմանը համահունչ՝ փուլերի և աստիճանների միջոցով։