Parodontaal onderzoek

Klinisch onderzoek

Alleen het klinisch onderzoek in de tandartspraktijk maakt een juiste beoordeling van de toestand van het tandvlees mogelijk.

Zelfbeoordeling van het tandvlees, bijvoorbeeld thuis voor de spiegel, is niet voldoende voor een correcte beoordeling, omdat het onmogelijk is zelf vast te stellen of de verankeringsstructuren van de tand al door ontsteking van het tandvlees zijn beschadigd. Ook tandvleespockets kunt u niet zelf opsporen.

Alleen een grondig klinisch onderzoek in de tandartspraktijk met een zogenaamde parodontale sonde kan uitsluitsel geven of het tandvlees gezond is, of er sprake is van een tandvleesontsteking (gingivitis) of van een aandoening van de verankeringsstructuren van de tanden (parodontitis).

Parodontale screening

Bij een eerste controle kan de tandarts of mondhygiënist een zogenaamde parodontale screening uitvoeren, die slechts enkele minuten duurt.

De parodontale screening wordt uitgevoerd om snel vast te stellen of er tandvleesproblemen zijn. Het is een eenvoudige manier om gingivitis vast te stellen of parodontitis op te sporen.

Met een parodontale sonde wordt de indringdiepte ter hoogte van de tandvleesrand voorzichtig en nauwkeurig gemeten.

Na dit korte onderzoek worden alleen verdere onderzoeken uitgevoerd als er aanwijzingen zijn voor schade aan de structuren die de tanden in het kaakbot verankeren. Tot deze verdere onderzoeken behoren de zogenaamde parodontiumstatus en aanvullende röntgenfoto’s.

Parodontiumstatus

Het nauwkeurig klinisch sonderen met de parodontale sonde om de tandvleespockets en de hoogte van het kaakbot tot op de millimeter te meten, is onmisbaar voor de diagnose van parodontitis.

Bij het klinisch onderzoek met de parodontale sonde wordt de indringdiepte van de sonde in de tandvleespocket op maximaal zes plaatsen per tand tot op de millimeter gemeten. Concreet wordt de afstand tussen de tandvleesrand en de bodem van de pocket gemeten. Dit wordt de pocketdiepte (sondeerdiepte) genoemd. Op gezonde plaatsen bedraagt de pocketdiepte hoogstens 3 mm. Op plaatsen waar parodontitis al tot afbraak van de tandverankering heeft geleid, kan de pocketdiepte 4 mm of meer bedragen.

Daarnaast wordt in een zogenaamde parodontiumstatus de hoogte van het kaakbot (aanhechtingsniveau) nauwkeurig vastgelegd. Een parodontiumstatus is onmisbaar voor de diagnose en de behandelplanning. De parodontiumstatus kan in elke tandartspraktijk online worden vastgelegd en opnieuw worden gebruikt: www.periodontalchart-online.com.

Röntgenonderzoek

Met de metingen met de parodontale sonde kunnen plaatsen in het gebit met grotere pocketdiepten worden opgespoord, die een aanvullende beoordeling met een röntgenfoto vereisen.

De diagnose parodontitis kan pas met de nodige röntgenfoto’s definitief worden bevestigd. De keuze van de röntgenfoto’s die nodig zijn voor de diagnose parodontitis kan pas na het klinisch onderzoek worden gemaakt. Zo kan een onnodige stralingsbelasting worden vermeden.

In het eenvoudigste geval bestaat een röntgenonderzoek uit 2 opnamen (bitewing-opnamen) en in het meest uitgebreide geval uit een zogenaamde röntgenstatus met maximaal 14 extra röntgenopnamen of een panoramische röntgenfoto (OPT). Op de gemaakte röntgenopnamen moet het kaakbot rondom de tand zichtbaar zijn, zodat de ernst van het botverlies kan worden ingeschat.

Op elke röntgenfoto die in de tandartspraktijk wordt gemaakt, moet het gebit zowel op cariës als op parodontitis worden gecontroleerd.

Microbiologische test

Microbiologische methoden geven ons tegenwoordig toegang tot informatie die met conventionele testmethoden niet te verkrijgen was.

Met moderne microbiologische tests wordt de samenstelling van de tandplaque onderzocht op de volgende schadelijke bacteriesoorten:

• Prevotella intermedia
• Porphyromonas gingivalis
• Agregatibacter actinomycetemcomitans
• Treponema denticola

De kosten van deze aanvullende diagnostiek zijn gerechtvaardigd als de verkregen informatie tot een betere behandeling leidt of als onnodige behandelingen kunnen worden vermeden.

Classificatie van parodontale aandoeningen

De diagnose van gingivitis en parodontitis is gebaseerd op de internationaal erkende classificatie van parodontale aandoeningen.

In 1999 vond in de VS de eerste internationale workshop voor de classificatie van parodontale aandoeningen plaats. De belangrijkste vernieuwing ten opzichte van de Europese classificatie van 1993 was dat de ziektevormen niet langer primair gedefinieerd waren op basis van de leeftijd van de patiënt op het moment van de eerste diagnose (bijv. juveniele en adulte parodontitis). Er zijn nieuwe vormen ingevoerd, namelijk chronische en agressieve parodontitis, evenals bijvoorbeeld parodontitis die in verband kan staan met systemische aandoeningen.

De nieuwe classificatie sinds 2018 maakt echter geen onderscheid meer tussen chronische en agressieve parodontitis. Parodontitis wordt nu – naar analogie van de classificatie van diabetes – beschreven aan de hand van stadium (staging) en graad (grading).